Een stopcontact wordt vaak pas opgemerkt wanneer het niet meer werkt. Toch kan het al langere tijd versleten zijn voordat de stroom volledig wegvalt. Een stekker die loszit, geknetter, verkleuring of een stopcontact dat warm wordt, zijn signalen die u beter niet negeert.

In oudere woningen kijken we daarom verder dan alleen het zichtbare afdekplaatje. Soms is enkel het stopcontact versleten, maar soms ligt het werkelijke probleem in de bedrading, ontbrekende aarding of verouderde beveiligingen van de elektrische kring.

1. Waarom verouderen stopcontacten?

Een stopcontact heeft geen vaste vervangingsdatum. Hoe snel het verslijt, hangt af van de kwaliteit, het gebruik en de omstandigheden waarin het geplaatst is. Een stopcontact waar jarenlang dagelijks stekkers worden ingestoken en uitgetrokken, slijt vanzelf sneller dan een aansluiting achter een kast die bijna nooit wordt gebruikt.

Binnenin zitten metalen contacten die de pinnen van de stekker stevig moeten vasthouden. Door langdurig gebruik kan die contactdruk afnemen. De stekker blijft dan minder stevig zitten en het elektrische contact wordt slechter. Een slechte of losse verbinding verhoogt de overgangsweerstand, waardoor warmte kan ontstaan. Losse, vervuilde of gecorrodeerde elektrische verbindingen worden door fabrikanten dan ook genoemd als mogelijke oorzaken van oververhitting.

Ook stof kan zich door de jaren heen achter de afdekplaat en in de inbouwdoos verzamelen. Stof alleen betekent niet automatisch dat een stopcontact gevaarlijk is, maar in combinatie met vocht, beschadigde isolatie of losse contacten kan het de toestand van de aansluiting verslechteren.

Roest ontstaat vooral in vochtige ruimtes, kelders, garages, buitenomgevingen of woningen met condensatieproblemen. De metalen delen kunnen daar oxideren of corroderen. Een licht verkleurde buitenkant hoeft nog geen probleem te zijn, maar roest op aansluitklemmen of contactdelen vraagt wel om controle.

2. Signalen dat een stopcontact vervangen moet worden

Een stopcontact dat volledig stopt met werken, is het meest duidelijke signaal. Vaak zijn er eerder al waarschuwingen:

  • de stekker blijft niet stevig zitten;
  • het stopcontact beweegt in de muur;
  • u hoort geknetter of gezoem;
  • er ontstaan vonkjes bij normaal gebruik;
  • de afdekplaat of stekker wordt warm;
  • er is een brandgeur;
  • u ziet bruine, zwarte of gesmolten plekken;
  • de stroom valt uit wanneer u een toestel aansluit;
  • één aansluiting werkt soms wel en soms niet;
  • de afdekplaat is gebroken, waardoor delen binnenin bereikbaar worden.

Een klein vonkje wanneer een toestel met hoog vermogen wordt aangesloten, betekent niet automatisch dat het stopcontact defect is. Herhaald geknetter, warmte of zichtbare brandschade is wel afwijkend.

Gebruik een stopcontact niet verder wanneer het heet wordt, verbrand ruikt, smelt of duidelijke brandschade vertoont. Schakel de betreffende kring uit en laat de aansluiting onderzoeken. Alleen het afdekplaatje vervangen maakt een beschadigd mechanisme of een verbrande verbinding niet veilig.

3. Wat kan een defect stopcontact veroorzaken?

Een versleten stopcontact kan meer veroorzaken dan een toestel dat af en toe uitvalt.

Wanneer de metalen contacten de stekker niet meer stevig vasthouden, kan op het contactpunt warmte ontstaan. Door herhaald opwarmen en afkoelen kunnen verbindingen verder loskomen en kan de isolatie beschadigd raken. Een slechte verbinding kan uiteindelijk leiden tot gesmolten kunststof, beschadigde stekkers of brandschade rond het stopcontact.

Een defect kan ook vonkvorming veroorzaken. Daarbij springt de stroom door een kleine opening tussen twee geleidende delen. Dat kan ontstaan door losse aansluitingen, beschadigde contacten of een stekker die slecht aansluit.

Andere mogelijke gevolgen zijn:

  • elektrische schokken bij aanraakbare onderdelen;
  • kortsluiting;
  • het uitschakelen van de automaat of differentieelschakelaar;
  • schade aan aangesloten toestellen;
  • spanningsonderbrekingen in andere stopcontacten van dezelfde kring;
  • oververhitting van kabels of aansluitklemmen.

Dat laatste is belangrijk. Verschillende stopcontacten worden vaak achter elkaar op dezelfde kring aangesloten. Een slechte verbinding in één stopcontact kan daardoor ook de voeding van stopcontacten verderop beïnvloeden.

4. Volstaat alleen het vervangen van het stopcontact?

Dat hangt af van wat er achter het stopcontact wordt aangetroffen.

Alleen het mechanisme vervangen kan voldoende zijn wanneer:

  • de aanwezige bedrading nog in goede staat is;
  • de aders lang genoeg zijn en niet beschadigd werden;
  • de aansluitingen geen tekenen van warmte vertonen;
  • er een correcte beschermingsgeleider aanwezig is;
  • de inbouwdoos stevig en onbeschadigd is;
  • de elektrische kring passend beveiligd is.

In zo’n situatie kan een versleten stopcontact worden vervangen zonder de volledige kring te vernieuwen.

We komen echter ook situaties tegen waarin de klant alleen een nieuw, moderner stopcontact verwacht, maar bij het openen verkleurde kabeluiteinden, broze isolatie of onbetrouwbare verbindingen zichtbaar worden. Dan zou het verkeerd zijn om alleen een nieuw mechanisme op de oude schade aan te sluiten.

De buitenkant zegt dus niet altijd wat er binnenin gebeurt. Een stopcontact kan er verouderd uitzien terwijl de bedrading nog bruikbaar is. Omgekeerd kan een vrij nette afdekplaat een verbrande of losse aansluiting verbergen.

5. Wanneer moeten ook de kabels worden vervangen?

Kabels hoeven niet automatisch vervangen te worden omdat een stopcontact oud is. De staat, het type en de aanleg van de bedrading zijn bepalend.

Vervanging of aanpassing kan nodig zijn wanneer:

  • de isolatie hard, gebarsten of afgebrokkeld is;
  • kabeluiteinden door hitte verkleurd zijn;
  • aders te kort zijn geworden door eerdere werkzaamheden;
  • verbindingen op onveilige wijze zijn verlengd;
  • de draaddoorsnede niet geschikt is voor de beveiliging of het gebruik;
  • oude bekabeling geen beschermingsgeleider bevat;
  • er sporen zijn van vocht of corrosie;
  • de kabel mechanisch beschadigd is.

Soms is alleen het laatste beschadigde deel aangetast. In andere gevallen blijkt dat de volledige kring uit dezelfde verouderde bekabeling bestaat. Dan is het verstandiger om niet stopcontact per stopcontact te herstellen, maar de volledige kring te beoordelen.

Een elektricien kijkt daarom niet alleen naar het zichtbare aansluitpunt. Ook de automaat, draaddoorsnede, verbindingen, isolatietoestand en continuïteit van de beschermingsgeleider zijn relevant.

6. Moet er een aardingskabel worden bijgetrokken?

In oudere woningen komen nog stopcontacten zonder aarding voor. Bij moderne huishoudelijke contactdozen moet het aardingscontact daadwerkelijk verbonden zijn met de beschermingsgeleider van de elektrische leiding. Het AREI verbiedt bovendien een stopcontact met zichtbaar aardingscontact wanneer dat contact in werkelijkheid niet met de aardverbinding verbonden is.

Dat betekent dat u een oud stopcontact zonder aarding niet zomaar mag vervangen door een modern geaard model zonder een beschermingsgeleider aan te sluiten. Het stopcontact zou dan de indruk geven dat een toestel geaard is, terwijl die bescherming ontbreekt.

Of een aardingsgeleider eenvoudig kan worden bijgetrokken, hangt af van de bestaande installatie. Wanneer de bedrading door bruikbare leidingen loopt, kan soms een nieuwe geleider worden bijgeplaatst. Zijn de buizen beschadigd, te klein of niet meer bereikbaar, dan kan een nieuwe kabelroute nodig zijn.

Aarding en een differentieelschakelaar hebben elk een eigen functie. De ene vervangt de andere niet. Daarom moet de volledige beschermingsopbouw worden bekeken en niet alleen het stopcontact.

7. Stopcontacten in oude woningen

Oude woningen hebben vaak niet alleen oude stopcontacten, maar ook een elektrische installatie die gebouwd werd voor een ander verbruik. Vroeger stonden er minder zware toestellen tegelijk aan en waren er minder aansluitpunten nodig.

Door de jaren heen worden dan vaak verdeelstekkers en verlengkabels gebruikt, of worden stopcontacten op verschillende momenten aangepast. We zien installaties waarin enkele stopcontacten al vernieuwd zijn, terwijl andere nog oude mechanismen, bedrading of ontbrekende aarding hebben.

Oud materiaal hoeft niet automatisch onveilig te zijn. Het AREI laat voor bepaalde bestaande installaties afwijkingen toe wanneer het materiaal volgens de toenmalige regels werd geplaatst, correct onderhouden is en de veiligheid niet in gevaar brengt. Dat maakt een technische controle belangrijker dan een beoordeling uitsluitend op basis van de leeftijd.

8. Wat kost het vervangen van een stopcontact?

Bij ThuisVolt kost het vervangen van een bestaand stopcontact €45 per stopcontact. Deze prijs geldt wanneer de bestaande bedrading, aarding en inbouwdoos nog geschikt zijn en het nieuwe stopcontact op dezelfde plaats kan worden aangesloten.

Blijkt tijdens de controle dat de kabels beschadigd, verouderd of niet geschikt zijn? Dan kan het nodig zijn om nieuwe bekabeling te trekken. Hiervoor rekenen we vanaf €7,50 per meter. De exacte prijs hangt onder meer af van de benodigde kabeldikte, het type kabel en de bereikbaarheid van het kabeltraject.

Prijsindicatie

Werkzaamheden Richtprijs
Bestaand stopcontact vervangen €45 per stopcontact
Nieuwe elektrische kabel trekken Vanaf €7,50 per meter

De uiteindelijke prijs kan hoger uitvallen wanneer er bijkomende werkzaamheden nodig zijn, zoals het bijtrekken van een aardingsgeleider, het openen of herstellen van muren, het vervangen van een beschadigde inbouwdoos of het aanpassen van de elektrische kring.

Daarom bekijken we bij oudere installaties eerst of alleen het stopcontact vervangen kan worden, of dat ook de achterliggende bekabeling aangepakt moet worden. Zo wordt niet alleen het zichtbare onderdeel vernieuwd, maar ook gecontroleerd of de aansluiting erachter nog veilig en geschikt is.

9. Hoe beoordeelt ThuisVolt een stopcontact?

Bij een controle kijken we eerst naar de klacht. Wordt het stopcontact warm? Valt de automaat uit? Zit de stekker los? Of wil de klant oude stopcontacten preventief vernieuwen?

Vervolgens beoordelen we:

  • het stopcontactmechanisme en de contactdruk;
  • de aansluitklemmen;
  • de toestand van de kabelisolatie;
  • aanwezigheid en continuïteit van de aarding;
  • sporen van vocht, stof, corrosie en oververhitting;
  • de bevestiging van de inbouwdoos;
  • de beveiliging van de kring;
  • andere stopcontacten op dezelfde kring.

Daarna kan pas worden bepaald of één stopcontact vervangen volstaat, meerdere aansluitpunten moeten worden vernieuwd of ook de bedrading moet worden aangepast.

Een stopcontact is een klein onderdeel van de woning, maar het vormt wel het dagelijkse contactpunt tussen uw toestellen en de vaste elektrische installatie. Juist daarom is een losse, warme of beschadigde aansluiting geen detail om jarenlang uit te stellen.

Lees meer over de andere kleine elektriciteitswerken van ThuisVolt.